ĐỀ SỐ 4

I. Đọc hiểu (3 điểm):
Đọc đoạn thơ:

“Người ta là hoa đất
Đất có xanh tươi, hoa mới thắm hồng.”
(Ca dao)

Câu hỏi:

1. Nêu phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ.
2. Hình ảnh “hoa đất” gợi cho em hiểu gì về con người?
3. Đoạn thơ gửi gắm bài học gì trong cách ứng xử với thiên nhiên?

II. Làm văn (7 điểm):

1. (2 điểm) Viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.
2. (5 điểm) Phân tích vẻ đẹp hình tượng người nông dân trong ca dao Việt Nam.

📝 GIẢI ĐỀ SỐ 4

I. ĐỌC HIỂU (3 điểm)

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính: trữ tình (thơ ca dao).
Câu 2: “Hoa đất” là ẩn dụ cho con người – kết tinh vẻ đẹp, tinh hoa của đất.
Câu 3: Bài học: thiên nhiên – đất đai có vai trò nuôi dưỡng sự sống; muốn con người hạnh phúc, cần biết yêu quý, bảo vệ môi trường, sống hòa hợp với tự nhiên.

II. LÀM VĂN (7 điểm)

Câu 1 (2 điểm) – Nghị luận xã hội

Đoạn văn 200 chữ:

Con người là một phần không thể tách rời của thiên nhiên. Từ bao đời nay, đất đai, sông núi đã nuôi dưỡng con người cả về vật chất lẫn tinh thần. Bởi vậy, mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên là mối quan hệ gắn bó mật thiết. Nếu thiên nhiên bị tàn phá, con người sẽ phải gánh chịu hậu quả: khí hậu biến đổi, thiên tai khắc nghiệt, môi trường ô nhiễm. Ngược lại, khi con người biết yêu thương và bảo vệ thiên nhiên, cuộc sống sẽ trở nên trong lành, bền vững. Mỗi cá nhân cần bắt đầu từ những hành động nhỏ như trồng cây xanh, tiết kiệm nước, hạn chế rác thải nhựa. Cả cộng đồng phải chung tay ứng phó biến đổi khí hậu, xây dựng lối sống xanh. Thiên nhiên là mái nhà lớn, con người là những bông hoa trong đó. Giữ gìn thiên nhiên chính là giữ gìn sự sống của chính mình và thế hệ mai sau.

Câu 2 (5 điểm) – Nghị luận văn học

Phân tích vẻ đẹp hình tượng người nông dân trong ca dao Việt Nam

Mở bài

Trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam, ca dao là tiếng hát ngọt ngào, mộc mạc nhưng sâu lắng, phản ánh tâm hồn và đời sống của nhân dân lao động. Một trong những mảng đề tài quen thuộc của ca dao là ca ngợi người nông dân – những con người gắn bó với ruộng đồng, một nắng hai sương, nhưng vẫn giữ trong mình tình cảm, tâm hồn đẹp đẽ. Hình tượng người nông dân hiện lên trong ca dao không chỉ chân thực mà còn giàu giá trị nhân văn.

Thân bài

1. Người nông dân trong lao động vất vả

   • Ca dao khắc họa cảnh lao động:

     “Bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”

   • Hình ảnh gợi ra nỗi nhọc nhằn của người nông dân, suốt đời gắn bó với đồng ruộng, mưa nắng.
   • Nhưng ẩn sau đó là sự kiên cường, bền bỉ, sức sống dẻo dai.
2. Người nông dân với tình cảm gắn bó quê hương, ruộng đồng

   • Ca dao nhiều lần thể hiện tình yêu ruộng vườn:

     “Ai ơi bưng bát cơm đầy
     Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.”

   • Từ hạt cơm, lời ca dao nhắc nhở công sức lao động, mồ hôi nước mắt của người nông dân.
3. Người nông dân giàu tình nghĩa, thủy chung

   • Ca dao thể hiện tình yêu trong sáng:

     “Yêu nhau cau sáu bổ ba
     Ghét nhau cau sáu bổ ra làm mười.”

   • Trong khó khăn thiếu thốn, tình nghĩa thủy chung vẫn sáng ngời, tạo nên vẻ đẹp tâm hồn nông dân.
4. Giá trị nghệ thuật
   • Ngôn ngữ mộc mạc, gần gũi, giàu hình ảnh.
   • Biện pháp so sánh, ẩn dụ, lối ví von dân gian tinh tế.
   • Tạo nên hình tượng người nông dân chân thực, đậm hồn quê Việt.

Kết bài

Người nông dân trong ca dao Việt Nam hiện lên chân chất, lam lũ nhưng giàu tình yêu thương, ý chí và nghị lực. Họ là linh hồn của làng quê, là trụ cột của nền văn minh lúa nước. Qua đó, ta càng thêm trân trọng công sức của những người lao động, đồng thời ý thức trách nhiệm của bản thân trong việc giữ gìn, phát huy truyền thống dân tộc.