ĐỀ 1

Phần I. Đọc hiểu (3 điểm)
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

"Có một thứ ánh sáng không bao giờ tắt, đó là ánh sáng của tình thương.
Một cử chỉ nhỏ bé, một lời nói dịu dàng, một tấm lòng biết sẻ chia cũng đủ làm ấm lên những trái tim đang giá lạnh."

Câu hỏi:

1. Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn văn trên. (0,5đ)
2. Tìm một biện pháp tu từ trong đoạn văn và nêu tác dụng. (1đ)
3. Thông điệp nào em rút ra từ đoạn văn? (1,5đ)

Phần II. Làm văn (7 điểm)

1. (2 điểm) Viết một đoạn văn khoảng 8–10 câu nêu cảm nghĩ của em về một người bạn thân.
2. (5 điểm) Phân tích nhân vật Lão Hạc trong truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao để làm rõ số phận đau khổ và phẩm chất cao quý của người nông dân Việt Nam trước Cách mạng.

GIẢI ĐỀ 1

Phần I. Đọc hiểu (3 điểm)

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận – biểu cảm (0,5đ).

Câu 2. Biện pháp tu từ:

• Ẩn dụ: "ánh sáng của tình thương" → gợi ra sức mạnh kì diệu của tình yêu thương, soi sáng và sưởi ấm tâm hồn.
• Tác dụng: Làm cho tình thương trở nên cụ thể, dễ cảm nhận, giàu sức gợi. (1đ).

Câu 3. Thông điệp:

• Tình thương có sức mạnh kì diệu, có thể sưởi ấm và làm thay đổi cuộc sống.
• Con người cần sống biết yêu thương, sẻ chia, quan tâm đến người khác. (1,5đ).

Phần II. Làm văn – Bài 5 điểm (phân tích nhân vật Lão Hạc)

Mở bài

Trong kho tàng văn học Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám, nhà văn Nam Cao đã để lại nhiều tác phẩm hiện thực sâu sắc, phản ánh chân thực số phận bi kịch của người nông dân nghèo. Một trong những tác phẩm tiêu biểu là truyện ngắn Lão Hạc. Qua hình tượng nhân vật Lão Hạc, Nam Cao đã khắc họa một người nông dân nghèo khổ nhưng có tấm lòng cao quý, nhân cách trong sáng, tiêu biểu cho vẻ đẹp của con người Việt Nam.

Thân bài

1. Hoàn cảnh sống éo le của Lão Hạc

• Lão Hạc sống một mình trong cảnh nghèo túng: vợ mất sớm, con trai vì nghèo nên bỏ đi làm đồn điền.
• Tài sản duy nhất là mảnh vườn nhỏ và con chó Vàng – kỷ vật gắn bó với con trai.
• Lão lao động cực nhọc, sức khỏe giảm sút, không có chỗ dựa.
  => Hoàn cảnh ấy phản ánh sự khốn khổ của người nông dân trước Cách mạng.

1. Tình thương con vô bờ

• Lão nhất quyết giữ mảnh vườn để lại cho con, dù phải chịu đói khổ.
• Khi buộc phải bán chó Vàng, lão đau đớn tột cùng: gọi nó là “cậu Vàng”, khóc như tiễn biệt người thân.
  => Qua đó, Nam Cao cho thấy tình cha con sâu nặng, lòng yêu thương bao la của người nông dân.

1. Phẩm chất cao quý – nhân cách trong sáng

• Lão sống trung thực, tự trọng: dù nghèo đói nhưng không bán mảnh vườn, không nhận sự giúp đỡ vô điều kiện.
• Lão chọn cái chết dữ dội bằng bả chó để giữ trọn nhân cách, không làm phiền lụy ai, không đánh mất lòng tự trọng.
  => Đây là vẻ đẹp bi tráng: cái chết tố cáo xã hội bất công, đồng thời khẳng định phẩm giá người nông dân.

1. Ý nghĩa hình tượng nhân vật Lão Hạc

• Lão Hạc là điển hình cho người nông dân nghèo: sống lương thiện, giàu tình yêu thương nhưng bị xã hội đẩy vào đường cùng.
• Qua đó, Nam Cao bộc lộ tấm lòng nhân đạo sâu sắc: thương xót, trân trọng phẩm chất cao quý của người dân quê.

Kết bài

Nhân vật Lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên đã để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng bạn đọc. Hình ảnh người nông dân nghèo khổ nhưng giàu tình yêu thương, giàu lòng tự trọng và nhân cách sáng ngời đã làm lay động trái tim người đọc bao thế hệ. Đồng thời, tác phẩm cũng là tiếng chuông cảnh tỉnh xã hội về sự bất công, khổ cực mà người nông dân phải chịu đựng. Qua đó, ta càng thêm yêu mến, trân trọng những phẩm chất tốt đẹp của con người lao động.