ĐỀ 3

Phần I. Đọc hiểu (3 điểm)
Đọc đoạn trích sau:

“Nếu là chim, tôi sẽ là loài bồ câu trắng.
Nếu là hoa, tôi sẽ là một đóa hướng dương.
Nếu là mây, tôi sẽ là một vầng mây ấm...” (Tố Hữu)

1. Đoạn thơ được viết theo thể thơ gì? (0,5đ)
2. Tìm điệp từ trong đoạn thơ và cho biết tác dụng. (1đ)
3. Qua đoạn trích, tác giả muốn gửi gắm khát vọng sống như thế nào? (1,5đ)

Phần II. Làm văn (7 điểm)

1. (2 điểm) Viết đoạn văn nghị luận khoảng 8–10 câu trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của lòng nhân ái.
2. (5 điểm) Phân tích đoạn trích Trong lòng mẹ của Nguyên Hồng để thấy được tình cảm yêu thương mẹ sâu sắc của nhân vật bé Hồng.

GIẢI ĐỀ 3

Phần I. Đọc hiểu (3 điểm)

Câu 1. Thể thơ: Thơ năm chữ (0,5đ).

Câu 2. Điệp từ: “Nếu là…” lặp lại nhiều lần.

• Tác dụng: nhấn mạnh ước nguyện hóa thân, làm nổi bật khát vọng sống đẹp, có ích. (1đ).

Câu 3. Khát vọng sống được gửi gắm:

• Muốn hiến dâng cho đời những gì tinh khiết, đẹp đẽ, có ích.
• Sống chan hòa, nhân ái, đem đến niềm vui cho con người. (1,5đ).

Phần II. Làm văn – Bài 5 điểm (Phân tích đoạn trích Trong lòng mẹ)

Mở bài

Nhà văn Nguyên Hồng – “nhà văn của những người cùng khổ” – đã để lại nhiều trang văn giàu cảm xúc, đẫm nước mắt. Đoạn trích Trong lòng mẹ (trích Những ngày thơ ấu) là tác phẩm tiêu biểu, tái hiện tình cảm mãnh liệt của một đứa trẻ bất hạnh – bé Hồng – dành cho người mẹ thân yêu. Đây là tiếng nói thương yêu, khát khao tình mẫu tử cháy bỏng.

Thân bài

1. Hoàn cảnh đặc biệt của nhân vật bé Hồng

• Mồ côi cha từ nhỏ, mẹ đi tha phương cầu thực, sống thiếu thốn tình cảm.
• Bé Hồng thường xuyên bị họ hàng ruồng rẫy, khích bác về người mẹ.
• Hoàn cảnh ấy tạo nên tâm trạng đau đớn, khao khát tình mẫu tử.

1. Phản ứng của bé Hồng trước lời cay độc của bà cô

• Khi bị bà cô nói xấu mẹ, bé đau đớn, uất ức.
• Bé phản ứng quyết liệt: “Nước mắt tôi cứ tràn ra”.
• Thái độ ấy thể hiện tình yêu thương, sự bênh vực mẹ mãnh liệt.

1. Niềm hạnh phúc khi được gặp lại mẹ

• Khi thấy mẹ xuất hiện, bé Hồng òa khóc, chạy ào vào lòng mẹ.
• Niềm sung sướng, hạnh phúc vỡ òa: cảm nhận hơi thở, mùi quen thuộc của mẹ.
• Cảm xúc ấy là sự hồi sinh của tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.

1. Giá trị nghệ thuật

• Lối kể chuyện theo ngôi thứ nhất → diễn tả trực tiếp, chân thực cảm xúc.
• Ngôn ngữ giàu cảm xúc, chân thành.
• Miêu tả tâm lý tinh tế, diễn biến tình cảm phức tạp của trẻ thơ.

1. Ý nghĩa

• Tác phẩm ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.
• Đồng thời tố cáo xã hội bất công đã gây ra những bi kịch gia đình, làm tổn thương tâm hồn trẻ thơ.

Kết bài

Đoạn trích Trong lòng mẹ đã đem đến cho người đọc sự đồng cảm sâu sắc. Qua nhân vật bé Hồng, ta cảm nhận được tình mẫu tử thiêng liêng, mãnh liệt, không gì có thể dập tắt. Nguyên Hồng đã viết nên những trang văn chan chứa nước mắt và tình thương, để lại dư âm lâu bền trong lòng bạn đọc.